>>>|Aarde @ctueel||||ENN Hoofdindex||||Kont@Kt|<<<
Rapa Nui,.. beter bekend als Paaseiland ,een praktisch boomloos vulkanisch eiland van 170 vierkante kilometer, is wel het meest gisoleerde stukje bewoonde wereld. Het hele eiland is nu een historisch monument, ondermeer vanwege de Moai, de stenen beelden die een ieder van ons wel kent. Deze beelden zijn het werk van een eens florerende beschaving.
De Moai zijn uit vulkanisch gesteente gehouwen. Sommige zijn zo diep
begraven dat alleen hun reusachtige hoofd zichtbaar is. Bij andere
steekt de romp boven de grond uit en sommige Moai hebben nog steeds
een stenen haarknotje, een Pukao. De meesten liggen nog onafgemaakt
in steengroeven of verspreid langs oude weggetjes alsof de arbeiders
gewoon van de een op de andere dag het bijltje er bij hebben neergegooid
en in staking zijn gegaan. De beelden staan soms alleen, soms in rijen
van wel 15 stuks, maar allemaal met hun rug naar de zee.
De afgelopen jaren heeft de wetenschap niet alleen enig inzicht gekregen in het mysterie van de Moai, maar ook in het raadsel waarom de eens zo bloeiende beschaving van de bouwers zo plotseling is verdwenen. De feiten die aan het licht komen, hebben meer dan alleen historische waarde. Volgens de Encyclopedia Britannica vormen ze "een belangrijke les voor de wereld van vandaag".
Die les betreft het beheer van de aarde, en dan met name de hulpbronnen. De aarde is uiteraard veel gecompliceerder en heeft een grotere biologische verscheidenheid dan een eilandje, maar dat wil niet zeggen dat wij de les van Rapa Nui kunnen negeren. Laten we daarom de geschiedenis van dit eiland en haar bewoners eens onder de loep nemen.
Wat over de geschiedenis van Rapa Nui bekend is, is hoofdzakelijk gebaseerd op drie soorten onderzoek: palynologie, archeologie en paleontologie. Palynologie, of pollenanalyse, omvat het nemen van stuifmeelmonsters uit het bezinksel in meertjes en moerassen. Uit deze monsters blijkt welke plantensoorten er in welke hoeveelheden in de loop der eeuwen voorkwamen. Hoe dieper een pollen monster in de afzetting zit, hoe ouder het is.
De archeologie en paleontologie houden zich bezig met zaken als woningen, gebruiksvoorwerpen, de stenen Moai en de overblijfselen van de dieren die als voedsel dienden. Omdat de enige geschriften van de Rapa Nui in Hierogliefen zijn gesteld en moeilijk te ontcijferen zijn, zijn de dateringen voorafgaand aan het kontakt met de Europeanen bij benadering vastgesteld, en veel van deze veronderstellingen kunnen niet bewezen worden. Bovendien kunnen enkele van de hieronder genoemde jaartallen elkaar overlapt hebben.
het jaar 800 De hoveelheid boompollen in het bezinksel neemt af, wat erop duidt dat er al sprake is van ontbossing. De graspollen nemen toe doordat in de gekapte gebieden gras gaat groeien.
De jaren 900-1300 Tijdens deze periode is ongeveer een derde van de botten van dieren die voor voedsel worden gevangen, afkomstig van dolfijnen. Voor de visvangst van de dolfijnen gebruiken de eilandbewoners kano's die van palmbomen worden gemaakt. Om ze te verplaatsen en rechtop te zetten worden ook bomen gebruikt. Tevens blijft de groeiende landbouw en de behoefte aan brandhout bomen kosten.
De jaren 1200-1500 Het maken van de beelden is op zijn hoogtepunt. De Rapa Nui wenden alle middelen aan bij het maken van de Moai en de ceremoniele platforms waarop ze staan. De archeologe Jo Anne van Tilburg schrijft;" Door de sociale structuur van de Rapa Nui werd de vervaardiging van meer en grotere beelden sterk aangemoedigd." Zij voegt eraan toe dat "in de loop van zo'n 800 tot 1300 jaar ongeveer 1000 beelden werden vervaardigd...., een voor elke zeven tot negen bewoners, uitgaand van de geschatte maximale bevolking. De Moai werden kennelijk niet aanbeden, maar ze speelden een rol in de agrarische en begrafenisriten. Ze werden misschien beschouwd als een verblijfsplaats voor geesten, en naar het schijnt symboliseerden ze ook de macht, status en stamboom van de bouwers.
De jaren 1400-1600 De bevolking bereikt een hoogtepunt van tussen de 7000 en 9000 mensen. De laatste stukjes bos verdwijnen, onder andere door het uitsterven van inheemse vogels, die de bomen hadden bestoven en de zaden hadden verspreid. "Alle soorten inheemse landvogels stierven zonder uitzondering uit", zegt Discover. De ratten droegen ook bij tot de ontbossing ; het bewijsmateriaal laat zien dat ze de palmnoot aten. Al gauw zet er erosie in, beginnen beekjes op te drogen en water wordt schaars. Vanaf 1500 komen er ook geen dolfijnenbotten meer voor, mogelijk door de afwezigheid van bomen die groot genoeg waren om flinke zeewaardige kano's van te maken. Ook ontsnappen van het eiland is nu niet meer mogelijk. De bevolking zoekt wanhopig naar vervangend voedsel en stort zich op de zeevogels met het gevolg dat ook deze worden uitgeroeid. Mensen eten tegen deze tijd meer kip.
De jaren 1600-1722 De afwezigheid van bomen, de intensievere landbouw en bodemdegradatie dragen bij tot meer misoogsten. Grootschalige verhongering zet in. De Rapa Nui vallen uiteen in twee vijandige groepen. De eerste tekenen van sociale chaos verschijnen, misschien zelfs van kannibalisme. Dit is het tijdperk van de strijders. Mensen gaan in grotten wonen om zich te beschermen. Rond het jaar 1700 daalt het aantal bewoners sterk tot ongeveer 2000.
Het jaar 1772 De Nederlandse ontdekkingsreiziger Jacob Roggeveen ontdekt als eerste
Europeaan het eiland. Dit gebeurt met Pasen, vandaar de toepasselijke naam die hij het gaf.
Hij schrijft over zijn eerste indruk van Paaseiland dat de "uytterlyke vertooning geen ander
denkbeelt konde veroorsaeken dan van een ongemeene schraal- en magerheyd". Vrij vertaald
ongeveer zoiets als.... alles wat je hier ziet is niets.... niente,..nada...nix noppes.
het jaar 1770 Enkele jaren na het bezoek van onze landgenoot beginnen de rivaliserende clans van de overgebleven Rapa Nui elkaars beelden omver te werpen. Wanneer de Britse ontdekkingsreiziger James Cook in 1774 het eiland aandoet, ziet hij behalve het niets dat Jacob Roggeveen zag, veel omgevallen beelden.
de jaren 1804-1863 Het contact met andere beschavingen neemt toe. De slavenhandel, nu gangbaar in het gebied van de Grote Oceaan, en ziekten eisen een verschrikkelijke tol. In wezen verdwijnt de traditionele Rapa Nui cultuur. In 1864 zijn alle Moai omvergeworpen, en vele met opzet onthoofd.
de jaren 1872-2000 Er zijn in 1872 nog maar 111 oorspronkelijke bewoners over op het eiland. In 1888 werd Rapa Nui een provincie van Chili. De laatste jaren heeft Rapa Nui een gemengde bevolking van ongeveer 2100 personen. Chili heeft het hele eiland tot historisch monument verklaard. Om Rapa Nui's unieke karakter en geschiedenis te behouden, zijn veel beelden weer in ere hersteld en rechtop gezet.
"Het bos... was niet gewoon op een dag verdwenen- dat gebeurde langzaam, in de loop van tientallen zoniet honderden jaren.... Als een eilander had geprobeerd te waarschuwen voor het gevaar van aanhoudende ontbossing, zou hij genegeerd zijn wegens de gevestigde belangen van beeldhouwers, bureaucraten en hoofdmannen." -Discover
"De prijs die zij betaalden voor de manier waarop zij uitdrukking wilde geven aan hun spirituele en politieke ideeen, was een eiland-wereld die uiteindelijk in veel opzichten nog slechts een schaduw was van wat ze in natuurlijk opzicht geweest was" -Easter Island- Archeology, Ecology and Culture
"Wat de Rapa Nui overkomen was, deed vermoeden dat ongecontroleerde groei en de neiging de natuur onherstelbaar te manipuleren niet slechts aspecten van de geindustrialiseerde wereld waren; het is gewoonweg de menselijke aard" -National Geographic
Wat zal er in onze tijd gebeuren als er geen verandering komt in de zogenaamde menselijke aard? Wat als de mensheid ermee doorgaat onze aarde -ons eiland in de ruimte aan een ecologisch niet te handhaven levensstijl bloot te stellen? Volgens een schrijver hebben wij een groot voordeel boven de rapa Nui. Wij hebben als waarschuwend voorbeeld de "geschiedenis van andere gemeenschappen die ten onder zijn gegaan".
Of deze lessen uit het verleden ook daadwerkelijk hun vruchten afwerpen valt te bezien, gezien de grootschalige ontbossing en het voortdurend uitsterven van levende dingen op aarde - beide met alarmerende snelheid. Het Zoo Book zegt hetvolgende hierover;" Het verdwijnen van 1 of 2 of 50 soorten zal een uitwerking hebben die wij niet kunnen voorzien. Het uitsterven van soorten brengt veranderingen teweeg zelfs voordat wij de gevolgen kunnen begrijpen".
Een vandaal die steeds 1 klinknagel uit een vliegtuig verwijdert, weet niet welke klinknagel een crash zal veroorzaken; maar wanneer die cruciale klinknagel verdwenen is, is het lot van het vliegtuig bezegeld, hoewel het misschien niet direkt op de eerstvolgende vlucht zal neerstorten. Op een soortgelijke manier verwijderen mensen de levende 'klinknagels' van de aarde met een snelheid van meer dan 20.000 soorten per jaar, zonder enig uitzicht op verbetering. Wie weet wanneer precies het te laat is? En zou zulke voorkennis enig verschil maken? In een boek over Paaseiland staat de veelzeggende opmerking:" Degene die de laatste boom op Rapa Nui velde, kon zien dat het de laatste boom was. Maar hij (of zij) hakte hem toch om" -Easter Island - Earth Island.
"Als er nog enige hoop is," zegt Easter Island - Earth Island verder," dan rust die zeker in het idee dat wij van religie moeten veranderen. Onze huidige goden van economische groei, wetenschap en technologie, de voortdurend stijgende levensstandaard en de deugden van de concurrentie -Godheden die wij als almachtig beschouwen - zijn te vergelijken met de reusachtige beelden op hun platforms op Paaseiland. Elk dorp concurreerde met omliggende dorpen om het grootste beeld op te richten....Er werd meer en meer moeite gestoken in het materiaal en tijdverslindende... maar zinloze beeldhouwen, vervoeren en oprichten."
De geluiden die de regering Bush eind maart liet horen omtrent de aanpak van de opwarming van de aarde en het broeikaseffekt zeggen genoeg. Er wordt letterlijk gezegd ;"dat het niet in het economisch belang is van de Verenigde Staten om de voorstellen van Kyoto (klimaatconferentie eind jaren '90) te aanvaarden". Ik zeg dan alleen nog;" Ok.. George succes met je beelden...!".